Kahverengileşme (browning), halı veya kumaşta temizlikten ya da ıslanmadan sonra ortaya çıkan kahverengi-sarı lekeler ve halkalardır. En sık jüt tabanlı makine halılarında, pamuk saçaklarda, viskon ve bitki lifli halılarda görülür. Özet: kahverengileşme, selüloz liflerdeki doğal bileşiklerin su ile yüzeye taşınmasından kaynaklanır; alkali ortam ve yavaş kuruma riski artırır. Asidik bir işlem ve hızlı kurutma ile önlenir.

Nasıl oluşur?

Jüt, pamuk, keten ve viskon gibi liflerde lignin ve diğer suda çözünebilen doğal bileşikler bulunur. Lif ıslandığında bu bileşikler suda çözünür. Su buharlaşırken, en son kuruyan noktalara (hav uçları, ıslak bölgenin kenarları) taşınır ve orada birikerek kahverengi bir iz bırakır. Alkali ortamda bu bileşiklerin çözünürlüğü ve rengi artar.

Risk faktörleri

  • Jüt taban veya jüt atkı ipliği.
  • Alkali şampuan veya ön sprey (pH 9 üzeri) ve iyi durulanmaması.
  • Aşırı ıslatma.
  • Yavaş kuruma (24 saatten uzun).
  • Halının altında nemli zemin veya ıslak ped.
  • Su baskını ve kazayla dökülen büyük miktarda sıvı.

Teşhis

Kahverengileşme genellikle hav uçlarında yoğunlaşır, dipler daha açıktır. Leke kenarları belirgin halka şeklindedir. Lekenin altına bakıldığında jüt taban veya selüloz lif görülür. Bu tablo, kir veya boya akmasından farklıdır. Boya akmasında renk lekesi halının kendi renklerinden birinin tonundadır; bkz. renk akması.

Giderme

  1. Bölgeyi kuru vakumla.
  2. Kahverengileşme giderici asidik bir ürün (genellikle sitrik veya benzeri organik asit içerir) uygulayın.
  3. Ürünün etki etmesi için 5–15 dakika bekleyin.
  4. Düşük nemle durulayın veya yalnızca emdirin.
  5. Hızla kurutun: fan, nem alma, hava akımı.

Hafif ve yeni kahverengileşme çoğunlukla tamamen giderilir. Uzun süre kalmış veya tekrar tekrar oluşmuş izler kısmen kalabilir.

Önleme

  • Jüt tabanlı ve selüloz lifli halılarda düşük pH'lı ürünler kullanın.
  • Son durulamayı asidik yapın; bkz. asidik durulama.
  • Aşırı ıslatmayın ve kurumayı 6–12 saat içinde tamamlamayı hedefleyin; bkz. halıyı doğru kurutma.
  • Halıyı tamamen kurumadan nemli zemine sermeyin.
Profesyonel not Kahverengileşme, temizlik firmasına karşı en sık açılan şikâyet konularındandır. Jüt tabanlı halılarda risk temizlik öncesi müşteriye anlatılmalı ve işlem baştan asidik ürünlerle yapılmalıdır.
Dikkat Kahverengi izi çamaşır suyuyla gidermeye çalışmak jüt ve pamuğu zayıflatır, sentetik hav liflerini sarartır ve sorunu büyütür.

Sık Sorulan Sorular

Halı yıkandıktan sonra kahverengi lekeler çıktı, neden?

Büyük olasılıkla jüt tabanlı halı yavaş kurumuş ve kahverengileşme oluşmuştur.

Kahverengileşme tekrar gelir mi?

Halı tekrar ıslanıp yavaş kurursa evet.

Sentetik halıda da olur mu?

Hav sentetik olsa bile taban jütse olur.